Bir paytlar Londonda yashovchi, hali hech kim tanimaydigan bir ayol ozgina bo'lsa ham pul topish umidida sehrli Britaniya olami haqidagi qo'lyozmasini turli nashriyotlarga olib borardi. Deyarli hamma bir xil javob bergan: bu hikoya juda g'alati, ishonarsiz va hech kimni qiziqtirmaydi.
Go'yo barcha umidlar so'ngandek edi. Yozuvchi deyarli taslim bo'lishga tayyor turgan paytda qo'lyozma London nashriyotlaridan birining qiziga yoqib qoladi. Qiz kitobni shunchalik yoqtiradiki, 1997-yil 26-iyunda "Garri Potter va Falsafa toshi" romani nihoyat nashr etiladi.
Natija esa barcha taxminlarga mutlaqo teskari bo'ldi. Kitob juda qisqa vaqt ichida bestsellerga aylandi, keyingi har bir qism esa o'quvchilar tomonidan katta sabrsizlik bilan kutildi. Tirik qolgan bola haqidagi hikoya nafaqat zamonaviy fantastika adabiyotini boyitdi, balki butun dunyo bo'ylab millionlab insonlarni o'ziga rom etdi. Ko'pchilik aynan shu kitoblar tufayli kitob o'qishga qiziqa boshladi, ayrimlari esa o'zlari ham hikoyalar yozishga kirishdi.
Internet rivojlanishi bilan fanfiklar minglab paydo bo'la boshladi. Kimdir buni shunchaki zavq uchun yozdi, boshqalar esa J.K. Rouling yaratgan olam orqali hatto daromad topishga muvaffaq bo'lishdi. Dastlab haqiqatan ham qiziqarli asarlarni topish qiyin edi, ammo vaqt o'tishi bilan muxlislar e'tirofiga sazovor bo'lgan ko'plab ijod namunalari paydo bo'ldi. Shu bilan birga turli fanatlar nazariyalari ham tug'ila boshladi. Ularning ayrimlari asl syujetni mantiqan to'ldiradi, boshqalari esa voqealarga mutlaqo boshqa nigoh bilan qarashga majbur qiladi.
Bugun ana shunday eng qiziqarli va mashhur nazariyalarni eslaymiz.
Nevill nega shunchalik kuchsiz sehrgar bo'lgan?
Keling, eng ishonchli nazariyalardan biri bilan boshlaymiz.
Hamma Nevill Longbottom uzoq vaqt davomida juda oddiy o'quvchi hisoblanganini eslaydi. Sehrlari ko'pincha nazoratdan chiqardi, baholari ham unchalik yaxshi emas edi, ayniqsa iksir tayyorlash darslari uning uchun haqiqiy dahshatga aylangandi.
Ammo kitoblarni o'qiganlar biladigan muhim bir tafsilot bor.
Nevillning birinchi sehrli tayoqchasi aslida unga tegishli emas edi. U uni otasidan meros qilib olgan. Ma'lumki, sehrli tayoqcha egasini o'zi tanlaydi. Agar boshqa birovning tayoqchasidan foydalanilsa, sehr kuchi pasayadi, afsunlar noto'g'ri ishlashi yoki umuman amalga oshmasligi mumkin.
Muxlislarning fikricha, aynan shu sababli Nevill bir necha yil davomida qiyinchiliklarga duch kelgan. U o'zining haqiqiy tayoqchasiga ega bo'lgach, sehrdagi natijalari sezilarli darajada yaxshilangan. Tasodifmi? Balki. Ammo bu izoh juda mantiqli ko'rinadi.
Asl Tanlangan bola Garri emas, Nevill bo'lishi mumkin edi
Yana bir nazariya bor, unga ko'ra J.K. Roulingning o'zi ham bir necha bor ishora qilgan.
Bashoratga ko'ra, Tanlangan bola yettinchi oyning oxirida tug'ilishi, ota-onasi esa Voldemortga uch marta qarshi chiqqan bo'lishi kerak edi.
Bu tavsifga ikki bola mos keladi - Garri Potter va Nevill Longbottom. Ikkalasi ham iyul oxirida tug'ilgan, ota-onalari esa Feniks ordeni safida bo'lgan paytda Voldemortga uch marta qarshi chiqishgan.
Nazariyaga ko'ra, Potterlar uyiga hujum qilganidan keyin Voldemort Navbatdagi nishon sifatida Nevillning ortidan borishni rejalashtirgan, biroq bunga ulgura olmagan.
Shu sababli Bellatrisa Lestrenj va uning sheriklari aynan Nevillning ota-onasini shafqatsiz qiynagan bo'lishi ham mumkin. Ehtimol, ular xo'jayinining keyingi manzilini bilishgan va uni qidirishga yo'l olishgan.
Severus Sneypning Nevillga nisbatan munosabati ham shu nazariya bilan izohlanadi. Agar Sneyp Voldemortning asl rejasidan xabardor bo'lgan bo'lsa, unda Nevillning har bir xatosi nega uni bunchalik g'azablantirgani tushunarli bo'ladi. Axir, agar Voldemort boshqa bolani tanlaganida, Lili Potter tirik qolishi mumkin edi.
Dambldor - o'limning o'zi?
Eng chiroyli nazariyalardan biri Bard Bidlning uch aka-uka haqidagi ertagiga bog'liq.
Katta aka Oqsoqol tayoqchasini, ikkinchisi Tirilish toshini, uchinchisi esa Ko'rinmaslik plashini oladi. Oxir-oqibat esa ularning har biri o'limga duch keladi.
Muxlislar qiziqarli o'xshashlikni payqashgan.
Voldemort hokimiyat va mag'rurlik qurboni bo'lgan katta akani eslatadi.
Severus Sneyp sevgi sabab halok bo'lgan ikkinchi akaga o'xshaydi.
Garri Potter esa o'limni qabul qilgan va uni yenga olgan uchinchi akani eslatadi.
Unda O'limning o'zi kim?
Muxlislarning fikricha, bu - Albus Dambldor.
Aynan uning qo'lidan turli vaqtlarda O'lim hadyalarining uchalasi ham o'tgan. Bundan tashqari, u ularni keyingi egalariga topshirgan. Garrining o'limidan keyin esa uni Kings-Kross vokzalida aynan Dambldor kutib oladi.
Qo'rqinchli, ammo juda chiroyli nazariya.
Agar Garri hech qachon Xogvartsga bormagan bo'lsa-chi?
Bu eng qayg'uli nazariyalardan biri hisoblanadi.
Unga ko'ra, Garri og'ir ruhiy kasallikka chalingan oddiy bola bo'lgan.
U sehr haqida gapira boshlagach va kimdir Dadliga cho'chqa dumini chiqarib qo'yganini aytgach, Darslilar uni psixoterapevtga olib borishadi. Davolanish natija bermaydi va bola ruhiy kasalliklar shifoxonasiga yuboriladi.
Uning tasavvurida esa shifoxona Xogvartsga, bemorlar o'quvchilarga, shifokorlar esa ustozlarga aylangan.
Qiziq tomoni shundaki, J.K. Rouling bu nazariyani qat'iyan rad etmagan. Uning aytishicha, Garri ham o'zi kabi og'ir bolalikni boshdan kechirgan. Shu sababli bunday talqin ham yashashga haqli.
Krestrajlar qanday yaratiladi?
Butun saga davomida eng sirli mavzulardan biri - krestraj yaratish marosimidir.
Ma'lum bo'lishicha, buning uchun albatta qotillik sodir etilishi kerak. Qolgan tafsilotlarni Rouling ataylab ochiqlamagan.
Mashhur nazariyalardan biriga ko'ra, marosim o'ldirilgan odamning go'shtini yeyishni o'z ichiga oladi.
Qadimgi xalqlarning ko'pchiligida kannibalizm orqali marhumning kuchini o'zlashtirish mumkin degan e'tiqod mavjud bo'lgan. Shu sababli muxlislar Voldemortdan boshqa hech kim o'z ruhini bunday yo'l bilan bo'lishga jur'at qilmagan deb hisoblashadi.
Bu juda dahshatli eshitiladi. Balki aynan shuning uchun ham nazariya shunchalik qo'rqinchli tuyular.
Nega sehrgarlar odamlardan yashirinadi?
Kitoblarda Sehrgarlik vazirligining tuzilishi, sehrgarlar jamiyati qonunlari va hatto Britaniya hukumati bilan aloqalari batafsil tasvirlangan.
Ammo bitta savol javobsiz qoladi: nega sehrgarlar o'z mavjudligini odamlardan yashirishadi?
Reddit foydalanuvchilaridan biri buning aksi bo'lgan nazariyani ilgari surgan. Go'yoki sehrgarlar yashirinmagan, aksincha odamlar ularni nazorat ostiga olgan.
Bu nazariyaga ko'ra, oddiy hukumat Sehrgarlik vazirligini boshqaradi va sehrni tor doiradagi nufuzli kishilar manfaatlari uchun ishlatadi.
Bunga ayrim bilvosita ishoralarni kitoblarda ham uchratish mumkin. Vazirlik ko'plab muammolarni yashiradi, jiddiy voqealarni inkor qiladi va ko'plab qarorlarini magllar hukumati bilan kelishgan holda qabul qiladi.
Bu rostmi yoki yo'qmi, bunga har kim o'zi baho beradi.
Missis Norris aslida kim?
"Fantastik maxluqlar: Grindelvald jinoyatlari" filmi chiqqach, yana bir qiziqarli nazariya paydo bo'ldi.
Filmda tomoshabinlar Nagayna bilan tanishishdi - u noyob la'nat tufayli butunlay ilonga aylangan ayol edi.
Shundan so'ng ayrim muxlislar Missis Norris oddiy mushuk emasligini taxmin qilishdi.
Ehtimol, u ilgari odam bo'lgan, hatto Argus Filchning rafiqasi ham bo'lishi mumkin.
Bu Filchning nega mushugiga shunchalik mehr qo'yganini, uni doimo yonida olib yurganini va oddiy hayvondek emas, yaqin insondek ko'rganini tushuntiradi.
Albatta, bunga hech qanday rasmiy dalil yo'q. Ammo g'oya juda qiziqarli.
Stiven King nazariyasi
Yakunda eng g'ayrioddiy nazariyalardan birini eslaymiz.
Uning muallifi mashhur yozuvchi Stiven King.
Uning fikricha, J.K. Rouling xuddi Voldemort kabi o'z ruhini yetti bo'lakka bo'lib, ularni kitoblariga yashirib qo'ygandek.
Garri Potter haqidagi kitoblar mavjud ekan, uning ruhining bir qismi ham shu hikoya bilan birga yashashda davom etadi.
Bu aql bovar qilmaydigan fikr. Ammo unda o'ziga xos go'zal ramziylik bor.
Xulosa
Garri Potter olami nafaqat kitoblar, filmlar va yangi ekranlashtirishlar tufayli yashab kelmoqda. Bunda muxlislarning ham hissasi beqiyos. Ular yillar davomida yashirin ma'nolarni izlab, turli nazariyalarni ilgari surib va muallif javobsiz qoldirgan savollarga javob topishga harakat qilib kelishmoqda.