Ba'zan Yerda magnit bo'ronlari sodir bo'ladi. Ular ayrim odamlarning o'zini yomon his qilishiga sabab bo'lishi va texnikalarning ishlashiga ta'sir ko'rsatishi mumkin. Ushbu hodisaning mohiyati va oqibatlarini yaxshiroq tushunish uchun uning kelib chiqishi hamda ta'sirini ko'rib chiqamiz.
Magnit bo'roni nima?
Magnit bo'roni - bu Yerning magnit maydonida yuz beradigan keskin va tartibsiz o'zgarishlardir. Bu jarayon quyidagicha sodir bo'ladi:
1. Quyosh chaqnashlari. Vaqti-vaqti bilan Quyoshda juda kuchli chaqnashlar yuz beradi va natijada plazma koinotga otilib chiqadi.
2. "Quyosh shamoli". Ushbu modda "quyosh shamoli" ko'rinishida odatda yigirma to'rt soatdan o'ttiz olti soatgacha bo'lgan vaqt ichida Yerga yetib keladi.
3. Yerning magnit maydoni bilan o'zaro ta'siri. Sayyoramiz yadrosida kechadigan jarayonlar tufayli hosil bo'ladigan magnit maydonga ega. Quyosh shamoli ushbu maydon bilan to'qnashganda keskin va tartibsiz o'zgarishlar yuz beradi. Aynan shu hodisa magnit bo'roni deb ataladi.
Odatda magnit bo'roni yigirma to'rt soatdan qirq sakkiz soatgacha davom etadi, biroq ba'zan undan ham uzoq davom etadigan holatlar uchraydi.
Magnit bo'ronlarining ta'siri
Ushbu hodisa ham texnikaga, ham tirik organizmlarga ta'sir ko'rsatadi.
Texnika
Eng katta ta'sir kosmik apparatlarga kuzatiladi. Natijada aloqa tizimlari, televizion signal uzatish, navigatsiya va boshqa tizimlarda uzilishlar yuzaga kelishi mumkin.
Yer yuzida esa texnikalar magnit bo'ronlari ta'siriga kamroq uchraydi. Biroq radioaloqa, elektr uzatish liniyalari va transformatorlar bundan mustasno. Nazariy jihatdan kuchli magnit bo'roni uzoq muddatli elektr ta'minoti uzilishiga olib kelishi mumkin. Bunga eng yorqin misol sifatida ming sakkiz yuz ellik to'qqizinchi yilda kuzatilgan tarixdagi eng kuchli magnit bo'ronini keltirish mumkin. U butun dunyo bo'ylab telegraf aloqasining ishdan chiqishiga sabab bo'lgan.
Hayvonlar
Ko'plab hayvonlar Yerning magnit maydonini sezish qobiliyatiga ega. Ushbu "bionavigatsiya" ularga harakat yo'nalishini, balandlikni va o'z joylashuvini aniqlashga yordam beradi. Bunday organizmlarga mollyuskalar, baliqlar, hasharotlar, kemiruvchilar va ko'plab qush turlari kiradi. Magnit maydonidagi o'zgarishlar ularning hayot faoliyatiga ta'sir qilishi mumkin, biroq bu odatda keskin bo'lmaydi.
Sichqonlar ustida olib borilgan tadqiqotlar magnit maydonining yo'qligi ularning umr davomiyligini qisqartirishi va organizmida salbiy o'zgarishlarni keltirib chiqarishini ko'rsatgan. Bir necha avloddan so'ng populyatsiya butunlay yo'qolib ketgan. Bu esa barcha tirik mavjudotlar Yerning magnit maydoniga qanchalik bog'liq ekanligi haqida o'ylashga undaydi.
Odamlar
Magnit bo'ronlari vaqtida odamlarning o'zini yomon his qilishi mayda qon tomirlarida qon oqimining kamayishi bilan bog'liq. Natijada organizm to'qimalariga kislorod yetkazib berilishi yomonlashadi. Magnit maydonidagi o'zgarishlarning eng ko'p uchraydigan oqibatlari bosh og'rig'i, yurak urishining tezlashishi va uyqusizlik hisoblanadi.
Ayniqsa yurak-qon tomir kasalliklariga chalingan odamlar yuqori xavf ostida bo'ladi. Organizm uchun odatiy magnit muhitning o'zgarishi stress hisoblanadi va bu xavotir gormonlarining ishlab chiqarilishiga olib keladi. Natijada bunday kunlarda insult, infarkt va gipertonik krizlar soni keskin ortadi. Baholashlarga ko'ra, aholining ellik foizidan yetmish besh foizigacha bo'lgan qismi magnit bo'ronlarining ta'sirini ma'lum darajada his qiladi.
Xulosa
Magnit bo'ronlari Quyosh faolligi natijasida yuzaga keladigan tabiiy hodisadir. Kuchli magnit bo'ronlari sun'iy yo'ldoshlar, aloqa tizimlari va transformatorlar faoliyatini buzishi mumkin. Hayvonlarda tabiiy yo'nalishni aniqlash qobiliyati vaqtincha izdan chiqishi, odamlarda esa o'zini yomon his qilish va yurak-qon tomir kasalliklarining kuchayishi kuzatilishi mumkin. Ushbu hodisani tushunish uning ehtimoliy oqibatlariga oldindan tayyor turishga yordam beradi.